على عليه السّلام همواره اين درس را بپيروان خود ميداد كه لازم است هر انسانى در باطن خود نسبت بمردم داراى دو احساس باشد : يكى احتياج به آنها و ديگرى بىنيازى از آنها . احساس احتياج را با سخنان نرم و روى گشادهء خود آشكار كند ، و بىنيازى خويش را بوسيلهء اجتناب از زبونى و حفظ شرافت شخصى خود ظاهر سازد . اتكاء بنفس عبارت از اينست كه هر انسانى به خود تكيه كند ، بعقل و علم خود ، بخوى و خلق خود ، بعزم و تصميم خود ، به كار و كوشش خود ، اعتماد نمايد و در زندگى ، روى پاى خود بايستد ، هر انسانى بداند كه در كارهاى خوب و بد خويش ، مسئوليت شخصى دارد و خوشبختى و بدبختى هر فردى ناشى از نوع افكار و اعمال خود او است . اين مطلب به شرحى كه عرض شد در لسان قرآن شريف و روايات اسلامى از بديهيترين مسائل دينى تلقى شده است . دانشمندان امروز هم ، اعتماد بنفس را اساس تمام موفقيتهاى فردى و اجتماعى دانسته و به نظر آنها خوشبختى هر انسانى بر پايهء اعتماد بنفس و استقلال خود او استوار است ، افراد متكى بنفس ، با شخصيت و مستقلند ، افراد متكى بنفس ، در خود احساس اطمينان ميكنند ، افراد متكى بنفس ، مرد سعى و عملند و در انجام وظائف خويش كوشا و جدّى هستند ، افراد متكى بنفس ، به اين و آن طمعى ندارند و هرگز زير بار ذلّت و زبونى نميروند . قال علىّ عليه السّلام : الشّرف بالهمم العالية لا بالرّمم البالية . « 1 »

--> ( 1 ) غرر الحكم صفحهء 87